عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )
291
تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )
خارجى قعدى [ 1 ] يافتند همه را بكشتند و ديههايى كه حمزه را نصرت شده [ 2 ] بودند ، مردمان آن ديهها را بكشتند ، و ديهها را بسوختند ، [ 3 ] تا به زرنج [ 4 ] رسيدند . و چنين گويند كه سى هزار مرد را بدين گونه بكشتند . و عبد اللّه بن عباس را به زرنج [ 5 ] بگذاشتند با چهار هزار مرد [ 6 ] و عبد اللّه سه بار هزار هزار درم جبايت [ 7 ] كرد . و حمزه تا سبزوار [ 8 ] پيش او آمد ، آنجا حرب كردند ، و سغديان و نخشبيان صبر [ 9 ] كردند ، تا حمزه ستوه شد ، پس حمله آوردند ، و يارانش را بكشتند ، و بر روى حمزه جراحت كردند . و عبد اللّه بن العباس آن خواستهها برداشت و برفت . و حمزه اندر ديهها همى افتاد و هر كه را يافت همى كشت . تا به دبيرستان برسيد ، و سى كودك را با استاد [ 10 ] بكشتند . و چون طاهر [ 11 ] بشنيد ، اندر دهى قعديان بودند ، كه حرب نكردندى و به خانه نشسته بودند . چون سيصد مرد و زن بكشتند و خواستههايشان برداشت ، و ايشان را بياورد ، و دو شاخ قوى از درخت به رسنهاى قوى فراز يك ديگر كشيدندى ، و دو پاى قعدى را بر آن دو شاخ ببستندى ، و پس رسن بكشادندى ، تا آن دو شاخ به قوت خويش مرد را ( 150 ) دو پاره
--> [ ( 1 - ) ] هر دو : فعدى ؟ ولى مراد خارجيانى است نشسته و دهنشين كه قيام نكرده بودند . [ ( 2 - ) ] هر دو مانند متن . ن : نصرت كرده بودند . [ ( 3 - ) ] ب : مردمان آن ديهها را بسوختند تا . [ ( 4 - ) ] هر دو : تا بر ربح ؟ [ ( 5 - ) ] هر دو : بر رنج ؟ [ ( 6 - ) ] هر دو : تا چهار از مرد ؟ [ ( 7 - ) ] در هر دو : حنانت ؟ در ( ن ) مكررا اين كلمه را خيانت طبع كردهاند ، در حالى كه صحيح آن جبايت و مراد از آن گذاشتن خراج و ماليه است ، و اسم فاعل اين مصدر جابىست . [ ( 8 - ) ] هر دو : تا نبره وار ؟ [ ( 9 - ) ] ن : حرب . هر دو : صبر . [ ( 10 - ) ] هر دو : باستاد ؟ [ ( 11 - ) ] مراد همان طاهر بن حسين پوشنگى مؤسس سلطنت طاهريان است .